حملات اسرائيل به لبنان :
لبنانیها برای تشدید حملات حزبالله و اسرائیل آماده میشوند
گسترش جنگ در خاورمیانه بحران تازهای از آوارگی در لبنان به وجود آورده است. در میان حملات مداوم، بیروت انتخابات پارلمانی را به تعویق انداخته است. وضعیت مردم در میدان چگونه است؟
برای بسیاری از لبنانیها، حملات متقابل شبهنظامیان حزبالله و اسرائیل یادآور بازگشت به جنگ است. رولا عطوی، مادر ۳۶ سالهای از منطقه “حاره حریک” واقع در ضاحیه جنوبی در حومه بیروت، به دویچه وله میگوید: «پسر و دخترم را برداشتم و درست پیش از آنکه خانهمان هفته گذشته در یکی از حملات اسرائیل ویران شود، از آنجا فرار کردم.»
از آن زمان، این خانواده در پیادهرویی در محلهای ساحلی در غرب بیروت ساکن شدهاند. عطوی میگوید: «دخترم صرع دارد و با صداهای بلند دچار تشنج میشود.» حفاظت از فرزندانش اکنون تنها اولویت او شده است.
او میگوید: «احساس بیحسی میکنم… هیچ. فقط میخواهم دخترم در امنیت باشد.» لبنان هفته گذشته زمانی به جنگ خاورمیانه کشیده شد که حزبالله، گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران، در واکنش به کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، حمله به اسرائیل را آغاز کرد.
از آن زمان وضعیت در دو سوی مرز لبنان و اسرائیل وخیمتر شده است: غیرنظامیان در اسرائیل هدف حملات حزبالله و همچنین ایران قرار گرفتهاند، اما به دلیل سامانههای دفاعی و پناهگاههای این کشور، تلفات غیرنظامیان در اسرائیل محدود بوده است.
در لبنان، حملات اسرائیل بحران انسانی گستردهای ایجاد کرده است. بر اساس اعلام مقامهای بهداشتی لبنان، تا روز دوشنبه ۴۸۶ نفر کشته و حدود هزار و ۳۰۰ نفر زخمی شدهاند. وزارت بهداشت میان جنگجویان و غیرنظامیان تمایزی قائل نمیشود.
سازمان ملل دیروز سهشنبه ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) آمار بالاتری ارائه داد و گفت ۵۷۰ نفر کشته و بیش از ۷۵۰ هزار نفر آواره شدهاند.
سوزان تاکنبرگ، مدیر منطقهای لبنان در سازمان “اقدام علیه گرسنگی”، مستقر در بیروت، به دویچه وله میگوید: «خانوادههایی که پیشتر نیز سالها سختی را تحمل کردهاند بار دیگر در حال کوچ هستند و هزاران نفر ناچار شدهاند در خودروها و فضاهای عمومی بخوابند.»
ازسرگیری درگیریها عملاً به آتشبس شکننده میان حزبالله و اسرائیل پایان میدهد. در نوامبر ۲۰۲۴ توافقی با میانجیگری آمریکا به ۱۱ ماه درگیری پراکنده و دو ماه جنگ پایان داده بود؛ جنگی که حدود چهار هزار کشته بر جای گذاشت و با تهاجم زمینی اسرائیل در لبنان همراه بود.
حزبالله، که شاخه نظامی آن از سوی آمریکا، آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر به عنوان سازمانی تروریستی طبقهبندی شده است، یک روز پس از حمله حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، برای حمایت از حماس حملات خود به اسرائیل را آغاز کرد.
حزبالله بخشی از “محور مقاومت” به رهبری جمهوری اسلامی است؛ ائتلافی که شامل گروههایی در خاورمیانه میشود که اسرائیل و آمریکا را دشمن میدانند و خواستار نابودی آنها هستند.
لبنان و چالش حزبالله
روزنامه فایننشال تایمز روز سهشنبه ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) گزارش داد که کارزار اسرائیل علیه حزبالله ممکن است حتی پس از پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز ادامه یابد.
در بحبوحه بحران انسانی در حال شکلگیری، سیاستمداران لبنان خود را برای درگیریهای طولانیتر آماده میکنند. پارلمان لبنان دوشنبه گذشته دوره فعالیت خود را دو سال تمدید کرد. انتخابات پارلمانی که قرار بود در ماه مه ۲۰۲۶ برگزار شود به تعویق افتاد، زیرا پارلمان برگزاری رأیگیری سراسری در شرایط جنگ و آوارگی گسترده را غیرواقعبینانه دانست.
دولت لبنان اوایل ماه جاری، مارس، همه فعالیتهای نظامی و امنیتی حزبالله را غیرقانونی اعلام کرده و تأکید کرده بود که تنها دولت لبنان صلاحیت تصمیمگیری درباره جنگ و صلح را دارد.
با این حال، رالف بیدون، تحلیلگر سیاسی، تأثیر سیاسی این تصمیم را نه اقدامی اجرایی، بلکه عمدتاً “نمایشی و برای ارسال پیام به خارج” میداند. این ناظر سیاسی ساکن بیروت به دویچه وله میگوید: «سخنگویان رسانهای حزبالله همچنان در شبکههای تلویزیونی لبنان، حتی در رسانههای مخالف حزبالله، حضور دارند.»
بیدون میافزاید: «علاوه بر این، بیش از ۲۰ سال نفوذ حزبالله در ساختار دولت لبنان به آن امکان داده است در بسیاری از جایگاههای حساس قضایی، امنیتی و اداری ریشه بدواند و بتواند تصمیمهای دولت را دور بزند.»
به گفته بیدون، نه تنها شاخه نظامی حزبالله، بلکه شاخه سیاسی آن نیز با شبکه سیاسی و مالی ایران در هم تنیده است. افزون بر این، دولت لبنان و ارتش این کشور سالهاست برای اجرای خلع سلاح حزبالله، که در آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ پیشبینی شده است، تلاش میکنند.
حزبالله تا حد زیادی سلاحهای خود را در جنوب رودخانه لیتانی تحویل داده است، اما از خلع سلاح کامل خودداری کرده و دلیل آن را نیاز به دفاع از کشور در برابر حملات مداوم اسرائیل و اشغال نظامی پنج نقطه در امتداد مرز مشترک عنوان میکند. اسرائیل نیز اعلام کرده است تا زمانی که حزبالله تهدیدی برای این کشور محسوب شود، به هدف قرار دادن آن ادامه خواهد داد.
رالف بیدون به دویچه وله میگوید: «شایان ذکر است که حزبالله هرگز به تلاشهای ارتش لبنان برای خلع سلاح چراغ سبز نشان نداده و اجازه بازرسی از مواضعی که توسط اسرائیل افشا نشده را نداده است.» او میافزاید: «شش موشکی که باعث درگیری کنونی شد، از جنوب رودخانه لیتانی شلیک شده بود.»
با این حال برای جوزف عون، رئیس جمهور لبنان، خلع سلاح حزبالله همچنان موضوعی کلیدی است، زیرا به سرمایهگذاری بینالمللی مورد نیاز برای بازسازی خسارتهای جنگ قبلی نیز گره خورده است. در آن زمان بانک جهانی هزینه بازسازی را حدود ۱۱ میلیارد دلار برآورد کرده بود.
خلع سلاح از طریق حمله زمینی؟
ارتش اسرائیل سهشنبه ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) از همه ساکنان جنوب لبنان خواست خانههای خود را ترک کنند و اعلام کرد قصد دارد در این منطقه علیه حزبالله “با قدرت عمل کند”. با این حال، ناظران تردید دارند که حمله زمینی اسرائیل واقعاً به خلع سلاح حزبالله بینجامد.
سامی حلبی، مدیر سیاستگذاری در اندیشکده “مؤسسه سیاست جایگزین” در بیروت، به دویچه وله میگوید: «نبرد زمینی برای حزبالله از نظر تاریخی و عملی راحتتر است.» او پیشبینی میکند: «حمله زمینی اسرائیل، بیش از آنکه خلع سلاح حزبالله را تسریع کند، باعث تثبیتاش در چشمانداز سیاسی و امنیتی لبنان خواهد شد.»
رالف بیدون نیز با این نظر موافق است. او به دویچه وله میگوید: «یک تهاجم محدود تنها به تقویت آرمان حزبالله منجر خواهد شد، زیرا ایدئولوژی مقاومت به هنگام اشغال سرزمینی، تقویت میشود.» بیدون میافزاید: «هیچ پیشینه واقعی وجود ندارد که تغییر رژیم صرفاً از طریق حملات هوایی حاصل شده باشد.»
وخامت وضعیت انسانی
در همین حال، مردم لبنان که از سال ۲۰۱۹ تاکنون بار بحرانهای اقتصادی و سیاسی پیدرپی را به دوش کشیدهاند، در بحبوحه درگیری تازه میان حزبالله و اسرائیل آسیبپذیرتر شدهاند.
کلی پتیلو، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در شورای روابط خارجی اروپا، به دویچه وله میگوید: «در لبنان کمبود سرپناه و خدمات اولیه وجود دارد و حتی نیروهای امدادی نیز هدف حمله قرار میگیرند.» به باور او، بزرگترین چالش یافتن راههایی برای حفاظت از کل جمعیت است.
عباس سعد، ساکن ۳۲ ساله بیروت، نیز با این نظر موافق است. او به دویچه وله میگوید: «ما هیچ نفوذی بر این جنگ نداریم. من جوان و بلندپروازم، اما فکر نمیکنم قرار گرفتن در وضعیت جنگی از هفتم اکتبر، محیط مناسبی برای چشمانداز زندگی در اینجا ایجاد کند.»
دويچهوله : Jennifer Holleis | Sara Hteit
