راديو بينالمللی فرانسه / ناصر اعتمادی
دستگیری مادورو و بازگشت آمریکا به سیاست «حیاط خلوت» در آمریکای لاتین
ار اف آی :
اعلام خبر دستگیری و انتقال نیکلاس مادورو به نیویورک از سوی دونالد ترامپ، تنها یک رویداد قضایی یا امنیتی نیست، بلکه نشانهای آشکار از بازگشت ایالات متحد آمریکا به مداخله مستقیم در آمریکای لاتین است؛ اقدامی که بهگفته تحلیلگران فرانسوی، ریشه در سنت دیرپای دکترین مونرو دارد و بار دیگر ونزوئلا را به صحنۀ آزمون قدرتنمایی واشنگتن تبدیل کرده است.
اعلام خبر دستگیری و انتقال» نیکلاس مادورو» به نیویورک، از سوی دونالد ترامپ موجی از شگفتی و واکنش را در سراسر جهان برانگیخته است. رئیسجمهوری آمریکا روز شنبه در گفتگویی با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد که مادورو و همسرش «در یک کشتی» هستند و به نیویورک منتقل میشوند. قرار است در آنجا به گفتۀ رویس جمهوری آمریکا پرونده قضایی آنان به اتهام «نارکوتروریسم» بررسی شود.
ترامپ در این مصاحبه، با لحنی خونسرد، گفت که عملیات دستگیری مادورو را به طور «زنده» دنبال کرده و آن را با تماشای یک سریال تلویزیونی مقایسه کرده است. او تأکید کرد که هیچ آمریکایی در جریان عملیات دستگیری مادورو کشته نشده است.
به نوشته نوول ابسرواتور، دولت آمریکا این عملیات را نه یک اقدام نظامی، بلکه «ماموریتی پلیسی» معرفی میکند: تعبیری که به ترامپ اجازه میدهد بدون اعلام رسمی جنگ و بدون مجوز تازه از کنگره، از نیروهای مسلح استفاده کند. کاخ سفید با اتکا به مفهوم «نارکوتروریسم»، مادورو و شبکههای نزدیک به او را در پیوند با کارتلهای مواد مخدر معرفی کرده و آنها را در ردیف گروههای تروریستی قرار داده است.
بر اساس تحلیلهای منتشرشده در اکسپرس، این چارچوب حقوقی به رئیسجمهوری آمریکا امکان داده است که از منطق «مبارزه با تروریسم» برای اجرای عملیاتی استفاده کند که در عمل، به تغییر رژیم میانجامد : الگویی که پیشتر در پاناما و دستگیری مانوئل نوریگا در سال ۱۹۸۹ نیز به کار گرفته شده بود.
بازگشت به سیاست «حیاط خلوت»
لوپوئن و نوول ابسرواتور این رخداد را نشانهای آشکار از بازگشت سیاست سنتی ایالات متحد آمریکا در قبال آمریکای لاتین میدانند : سیاستی که ریشه در دکترین مونرو (۱۸۲۳) و بهویژه «متمم روزولت» در اوایل قرن بیستم دارد. بر اساس این منطق، واشنگتن خود را محق میداند که برای «حفظ نظم» در نیمکره غربی، مستقیماً مداخله کند.
در این چارچوب، به نوشته دو هفتهنامۀ فرانسوی ونزوئلا بار دیگر به «آزمایشگاه» قدرتنمایی آمریکا تبدیل شده است : کشوری که از اواخر قرن نوزدهم تاکنون بارها صحنه اعمال نفوذ مستقیم یا غیرمستقیم واشنگتن بوده است. از بحران مرزی با بریتانیا در سال ۱۸۹۵ گرفته تا مداخله نظامی آمریکا در پاناما و اکنون با عملیات دستگیری مادورو، یک خط ممتد تاریخی قابل مشاهده است.
چرا مادورو هدف قرار گرفت؟
به باور تحلیلگران اکسپرس، ونزوئلای مادورو از مدتها پیش «هدف آشکار» سیاست جدید آمریکا بود: کشوری تحت تحریم، منزوی در صحنه بینالمللی، با اقتصادی فروپاشیده و رهبری که از نظر واشنگتن مشروعیت خود را از دست داده است. ترامپ آشکارا اعلام کرده که اجازه نخواهد داد «هیچ چهرهای از رژیم کنونی» جای مادورو را بگیرد و ایالات متحد آمریکا «بهطور جدی» در آینده سیاسی ونزوئلا دخالت خواهد کرد.
در همین راستا، ترامپ بهطور ضمنی از ادمیندو گونسالس اوروتیا، نامزد مخالفان که از سوی برخی کشورها، پیروز انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۵ شناخته شده، بهعنوان گزینهای «مشروع» یاد کرده است : وضعیتی که یادآور حمایت آمریکا از دولتهای جایگزین در گذشته است.
راهبرد ترامپ، ضربه سریع، بدون اشغال
تحلیل اکسپرس تأکید میکند که ترامپ، برخلاف جنگهای پرهزینه عراق و افغانستان، به الگوی «ضربه سریع و محدود» پایبند است: عملیات هدفمند، بدون اشغال زمینی گسترده. در مورد ونزوئلا نیز، پس از تشدید محاصره دریایی، حمله به زیرساختهای بندری و ناکامی در تحریک شورش داخلی، کاخ سفید در نهایت به گزینه پرمخاطرهتری تن داد: حمله هلیکوپتری به کاخ ریاستجمهوری و دستگیری مستقیم مادورو.
موفقیت این عملیات، به نوشته اکسپرس، بیش از هر چیز پرسشهای جدی را درباره ضعف حفاظت از رئیسجمهوری ونزوئلا و میزان فرسایش ساختار امنیتی این کشور مطرح کرده است.
پایانی آشنا در تاریخی تکراری
نوول ابسرواتور و لوپوئن در جمعبندی خود تأکید میکنند که آنچه امروز در ونزوئلا رخ داده، بیش از آنکه یک رویداد استثنایی باشد، ادامه منطقی مسیری تاریخی است: از دکترین مونرو تا مداخله در پاناما، و اکنون دستگیری مادورو. تفاوت اصلی، در «عریانبودن» اقدام است؛ دیگر خبری از کودتاهای پنهان یا فشارهای غیرمستقیم نیست.
سرنوشت سیاسی ونزوئلا، بهگفته این نشریات، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد: میان خطر هرجومرج و امکان بازگشت به ثبات سیاسی. اما یک نکته روشن است: با دستگیری مادورو، آمریکا بار دیگر نشان داده که در حیاط خلوت خود، همچنان آماده استفاده مستقیم از زور است، حتی به بهای شکستن تابوهای دیرپای روابط بینالملل.
